{"id":49,"date":"2022-05-05T14:48:15","date_gmt":"2022-05-05T12:48:15","guid":{"rendered":"http:\/\/sisteviator.muzeumleszno.pl\/?p=49"},"modified":"2022-05-10T09:20:30","modified_gmt":"2022-05-10T07:20:30","slug":"leszno","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sisteviator.muzeumleszno.pl\/?p=49","title":{"rendered":"Leszno"},"content":{"rendered":"

Cmentarz katolicki<\/h2>\n

Po\u0142o\u017cenie<\/h4>\n

Cmentarz zosta\u0142 za\u0142o\u017cony za dawnymi wa\u0142ami miejskimi, po po\u0142udniowo-wschodniej stronie miasta, na Przedmie\u015bciu Rydzy\u0144skim. Rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 od skrzy\u017cowania obecnych ulic: alei Jana Paw\u0142a II i ks. Teodora Korcza a\u017c po Szko\u0142\u0119 Podstawow\u0105 nr 7 przy alejach Jana Paw\u0142a II.<\/p>\n

Historia<\/h4>\n

Nekropoli\u0119 za\u0142o\u017cono w 1809 roku na terenie podarowanym przez ksi\u0119cia Antoniego Paw\u0142a Su\u0142kowskiego. Wcze\u015bniej katolik\u00f3w chowano na przyko\u015bcielnym cmentarzu po\u0142o\u017conym wok\u00f3\u0142 ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Miko\u0142aja. Od pocz\u0105tku XVII wieku istnia\u0142 tak\u017ce cmentarz katolicki po\u0142o\u017cony wok\u00f3\u0142 nieistniej\u0105cego od po\u017caru miasta w 1707 roku ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Ducha i \u015bw. Barbary przy obecnej ul. Boles\u0142awa Chrobrego. Poch\u00f3wki odbywa\u0142y si\u0119 tam na pewno do 1784 roku. Na cmentarzu za wa\u0142ami miejskimi postawiono w 1847 roku kostnic\u0119 a nast\u0119pnie szop\u0119 na narz\u0119dzia oraz kaplic\u0119. W czasie I wojny \u015bwiatowej wydzielono na cmentarzu kwater\u0119 wojskow\u0105. Poniewa\u017c na cmentarzu brakowa\u0142o ju\u017c miejsca, w 1928 za\u0142o\u017cono nowy cmentarz katolicki przy ul. K\u0105kolewskiej. Ostatni poch\u00f3wek na starym cmentarzu mia\u0142 miejsce w 1957 roku. 17 marca 1971 Rada Miejska Leszna zadecydowa\u0142a o likwidacji nekropolii. Dokonano tego w 1972 roku. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 nagrobk\u00f3w zniszczono. Nieliczne przeniesiono na cmentarz przy ul. K\u0105kolewskiej. Z cmentarza pozosta\u0142o tylko za\u0142o\u017cenie zieleni.<\/p>\n

Charakterystyka<\/h4>\n

Cmentarz mia\u0142 kszta\u0142t trapezu, o powierzchni 1,32 ha. Otoczony by\u0142 murem. Wzd\u0142u\u017c obecnych alei Jana Paw\u0142a II, przy murze, znajdowa\u0142y si\u0119 kaplice grobowe. Na cmentarzu sta\u0142 wysoki, drewniany krzy\u017c z figur\u0105 Chrystusa wyrze\u017abiony w 1938 roku przez Aleksandra Iwonina.
\nNa cmentarzu znajdowa\u0142y si\u0119 groby zas\u0142u\u017conych dla Leszna obywateli: m.in. Jana Popli\u0144skiego (1796\u20131839), nauczyciela leszczy\u0144skiego gimnazjum, autora podr\u0119cznik\u00f3w szkolnych, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciela \u201ePrzyjaciela Ludu\u201d, Adama Karwowskiego (1812\u20131886), nauczyciela w tej samej szkole, Bronis\u0142awa \u015awiderskiego (1873\u20131941), lekarza i spo\u0142ecznika. W kwaterze wojskowej pochowano m.in. kapelmistrza 17 Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w, porucznika Mariana Dzidka (1891\u20131938). Ich mogi\u0142y zosta\u0142y w 1972 roku przeniesione na cmentarz przy ul. K\u0105kolewskiej.<\/p>\n

Obecny stan<\/h4>\n

Obecnie w cz\u0119\u015bci cmentarza znajduje si\u0119 park, w kt\u00f3rym umieszczono g\u0142az upami\u0119tniaj\u0105cy pochowanych na cmentarzu. Przez p\u00f3\u0142nocny kraniec nekropolii biegn\u0105 aleje Jana Paw\u0142a II. Kilka fragment\u00f3w nagrobk\u00f3w z dawnego cmentarza katolickiego znajduje si\u0119 w lapidarium przy ko\u015bciele \u015bw. Krzy\u017ca na pl. Jana Metziga.<\/p>\n

Bibliografia<\/h4>\n

Gniazdowska Ma\u0142gorzata<\/strong>, Historie zapisane w kamieniach. Przewodnik po lapidarium przy ko\u015bciele \u015bw. Krzy\u017ca w Lesznie, Leszno 2021
\nHalec Janina Ma\u0142gorzata<\/strong>, Stary cmentarz katolicki, [w:] Leszczy\u0144skie cmentarze, Leszno 2010, s. 199\u2013205
\nUrbaniak Miron<\/strong>, Modernizacja infrastruktury miejskiej Leszna w latach 1832\u20131914, Leszno 2009, s. 288\u2013289<\/p>\n

Cmentarz ewangelicko-augsburski<\/h2>\n

Po\u0142o\u017cenie<\/h4>\n

Cmentarz zajmowa\u0142 teren wok\u00f3\u0142 ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Krzy\u017ca przy dawnym Rynku Ko\u015bcielnym (obecny pl. Jana Metziga) a od XVIII wieku rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 za wa\u0142ami miejskimi przy po\u0142udniowo-zachodnim kra\u0144cu miasta. Obszar dawnego cmentarza to dzisiejszy ci\u0105g alei Jana Paw\u0142a II, park Johanna Heermanna, a w stron\u0119 zachodni\u0105 ul. Cypriana Kamila Norwida wytyczona ju\u017c po likwidacji cmentarza.<\/p>\n

Historia<\/h4>\n

Pocz\u0105tki cmentarza ewangelicko-augsburskiego si\u0119gaj\u0105 lat 30. XVII wieku, kiedy to Leszczy\u0144scy wydali przywilej umo\u017cliwiaj\u0105cy luteranom grzebanie swoich zmar\u0142ych wewn\u0105trz i na zewn\u0105trz ko\u015bcio\u0142a. Pierwotnie teren cmentarza si\u0119ga\u0142 do budynku pastor\u00f3wki, a z obecnego pl. Jana Metziga prowadzi\u0142a ozdobna brama. W XVIII stuleciu cmentarz powi\u0119kszono o obszar tu\u017c za wa\u0142ami miejskimi. Nekropolia poza miastem powstawa\u0142a w dw\u00f3ch etapach. Starszy, wytyczony w XVIII wieku, teren by\u0142 otoczony murem z umocowanymi p\u0142ytami nagrobnymi. Nowszy powsta\u0142 w XIX stuleciu. W 1908 roku zbudowano nowy dom grabarza, a w 1913 roku powsta\u0142a na cmentarzu kaplica na planie centralnym, nakryta namiotowym dachem. W 1945 roku Rada Miejska Leszna podj\u0119\u0142a decyzj\u0119 o likwidacji cmentarza i rozpocz\u0119to prace rozbi\u00f3rkowe. W 1951 roku rozebrano kaplic\u0119 pogrzebow\u0105. Ostatni budynek z za\u0142o\u017cenia cmentarnego \u2013 dom grabarza \u2013 leg\u0142 w gruzach podczas budowy wiaduktu im. Stefana \u201eGrota\u201d Roweckiego w latach 70. XX wieku. Teren pocmentarny zamieniono na Park Gwardii Ludowej, a od 2007 roku Park Johanna Heermanna.<\/p>\n

Charakterystyka<\/h4>\n

Pierwotny cmentarz wok\u00f3\u0142 ko\u015bcio\u0142a mia\u0142 kszta\u0142t zbli\u017cony do trapezu i otoczony by\u0142 murem. Cmentarz za wa\u0142ami miasta mia\u0142 kszta\u0142t prostok\u0105ta. W po\u0142udniowej, najdalszej cz\u0119\u015bci nekropolii utworzono podczas I wojny \u015bwiatowej kwater\u0119 wojskow\u0105. \u0141\u0105czno\u015b\u0107 mi\u0119dzy najstarsz\u0105 a nowszymi cz\u0119\u015bciami cmentarza zapewnia\u0142a brama w murze po\u0142udniowym z ozdobn\u0105 metalow\u0105 bram\u0105. W ogrodzenie otaczaj\u0105ce plac przyko\u015bcielny oraz XVIII-wieczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 cmentarza wmurowane by\u0142y p\u0142askorze\u017abione p\u0142yty nagrobne. Upami\u0119tnia\u0142y one przede wszystkim przedstawicieli gospodarczej i kulturalnej elity parafii lutera\u0144skiej, kt\u00f3ra w tym czasie by\u0142a najliczniejsz\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105 wyznaniow\u0105 w mie\u015bcie: duchownych, nauczycieli, kupc\u00f3w, sukiennik\u00f3w, m\u0142ynarzy. W\u015br\u00f3d drzew sta\u0142y nieliczne obeliski. Nowsze, XIX-wieczne mogi\u0142y cz\u0119sto ograniczone by\u0142y metalowymi, kutymi p\u0142otami. Na najnowszej cz\u0119\u015bci cmentarza aleja obsadzona krzewami wiod\u0142a do kaplicy zbudowanej w 1913 roku. Przy p\u00f3\u0142nocno-zachodnim kra\u0144cu cmentarza znajdowa\u0142 si\u0119 dom grabarza.<\/p>\n